|
|
|
|
|
| |
|
70. DE TABVLA
82 R. |
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
Has acies bello similes cano, quas Palamedes
constituit. |
|
|
|
|
Casu vario paribusque periclis inscius
|
|
|
|
|
ac sollers sistunt se; namque superbis
|
|
|
|
|
vana supervacue crescunt mendacia buccis |
|
|
| |
5 |
et se sollertes punctis facientibus inflant.
|
|
|
| |
|
En proceres, Fridi asseclae lususque magistri!
|
|
|
| |
|
Assidue similes mittuntur semper in unum,
|
|
|
| |
|
quemque deus ded<er>it, se praefert
inscius artis. |
|
|
| |
|
Quid labor ingeniumque iuvat? Cur pallidus
extat |
|
|
| |
10 |
aut quid iners dubitat? Securus ludat amator,
|
|
|
| |
|
nummos quisquis habet. Discedat lividus
hostis |
|
|
| |
|
se doctum iactans. Quod si reppertor adesset
|
|
|
| |
|
princeps huc sollers, victum se saepe vocasset.
|
|
|
| |
|
Adversis punctis doctum se nemo fatetur.
|
|
|
| |
15 |
Vulnera plus crescunt punctis quam Marte
sagittis. |
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
71. <EPISTVLA DIDONIS
AD AENEAM>
83 R. |
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
PRAEFATIO |
|
|
| |
|
Sic tua semper ames, quisquis pia vota
requiris, |
|
|
| |
|
nostra libenter <h>abe. Quid carminis
otia ludant, |
|
|
| |
|
cerne bonus mentisque fidem probus indue
iudex. |
|
|
| |
|
Dulce sonat quod cantat amor. Cui grata
voluntas |
|
|
| |
5 |
esse potest, modicum dignetur amare poetam. |
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
CARMEN |
|
|
| |
|
Debuit ingrato nullam dictare salutem laesus
amor. |
|
|
| |
|
Sed nulla iuvant convicia flentem - |
|
|
| |
|
si modo flere vacet; nam me magis, inprobe,
mortis |
|
|
| |
|
fata vocant. Troiane nocens, haec dona remittis? |
|
|
| |
10 |
Quamvis saepe gravi conponam carmine fletus,
|
|
|
| |
|
plus habet ipse dolor; nec conplent verba
dolorem, |
|
|
| |
|
quem sensus patientis habet. † Vel regna
† requiro |
|
|
| |
|
quae maledicta dedi miseri<s> circumdata
fatis. |
|
|
| |
|
Pendet amore dolor, cassum dolor auget amorem.
|
|
|
| |
15 |
Dum studet iratas calamus celerare querellas, |
|
|
| |
|
continuit dolor ipse manum, nec plura loquentem |
|
|
| |
|
passus amor mentisque vias et verba ligavit. |
|
|
| |
|
A quotiens revocata manus dubitansque pependit
|
|
|
| |
|
quid factura fuit trepidanti pollice! Dextram
|
|
|
| |
20 |
torpor et ora ligat. Dum dura vocabula format |
|
|
| |
|
et minus explicitam commendat littera vocem,
|
|
|
| |
|
torsit iter male tractus apex dubiaque remissus
|
|
|
| |
|
mente pudor dum verba notat, dum nomina mandat,
|
|
|
| |
|
flamma nocens i<te> rata redit, penitusque
cucurrit |
|
|
| |
25 |
sopitus per membra calor diroque medullas
|
|
|
| |
|
igne vorat. Nullus confessam culpet amantem. |
|
|
| |
|
Conubium nunc crimen erit? Male credula votis
|
|
|
| |
|
cuncta dedi (nec mira fide< s>) sub
lege mariti, |
|
|
| |
|
cuius et ipsa fui; numquam nec conscia reddent
|
|
|
| |
30 |
vota fidem, si talis erit non digna marito.
|
|
|
| |
|
Hanc reddis, Troiane, vicem? Meus ista meretur
|
|
|
| |
|
affectus? Non ille torus, non conscia lecti
|
|
|
| |
|
sacramenta te<ne>nt? Totum quo crimine
perdo |
|
|
| |
|
quidquid amore dedi? Fatis licet, inprobe,
tendas |
|
|
| |
35 |
aemula regna meis, nihil est quod, perfide,
iactes: |
|
|
| |
|
fraude perit, non sorte, fides. "Sed
regna petebas |
|
|
| |
|
debita nec rerum poteras pervincere sortem".
|
|
|
| |
|
Si datur ire, placet. Nam quod fugis unde
receptus, |
|
|
| |
|
vota nocentis habes. Nihil est quod vana
querellis |
|
|
| |
40 |
verba fidemque voco; quisquis mea vulnera
deflet, |
|
|
| |
|
invidiam fecisse neget. Tra<h>i<t>
omnia casus, |
|
|
| |
|
nec sortem natura capit. Sua taedia solus
|
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Reparatum Cynthia format
|
|
|
| |
|
lucis honore iubar curvatis cornibus arcus,
|
|
|
| |
45 |
quod de fratre rubet. Cessurus lege sorori
|
|
|
| |
|
consumit sua iura dies. Sic continet orbem,
|
|
|
| |
|
dum recipit natura vicem. Sua taedia solus
|
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Mersum pallentibus umbris
|
|
|
| |
|
circumdat nox atra diem fruiturque tenebris
|
|
|
| |
50 |
lege poli, peraguntque micantia sidera cursus.
|
|
|
| |
|
Navifragi tacet unda salis nec murmurat auster
|
|
|
| |
|
nec flexum quatit aura nemus. Sua taedia
solus |
|
|
| |
|
fallere nescIt amor. Ramis <quoque>
garrula pendens |
|
|
| |
|
iam Philomela tacet damno male picta pudoris,
|
|
|
| |
55 |
amplexuque fovens querulos sub culmine nidos
|
|
|
| |
|
pensat amore nefas, miserasque alitura querellas
|
|
|
| |
|
nocte premit quod luce dolet. Sua taedia
solus |
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Nunc iam bene iunctus
amantes |
|
|
| |
|
ardor alit thalamique fidem sua pignora conplent.
|
|
|
| |
60 |
Coniunx laeta viro, felix uxore maritus.
|
|
|
| |
|
Vota recenset amor secretaque dulcia; somnus
|
|
|
| |
|
concordat cum nocte torum. [Sua taedia solus
|
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Fecundo semine rerum
|
|
|
| |
|
mutat terra vices et alumni temporis auras
|
|
|
| |
65 |
laeta vocat. Spisso revirescit gramine campus
|
|
|
| |
|
et vitreas ligat herba comas nec fallit aristas
|
|
|
| |
|
proventu meliore dies]. Sua taedia solus
|
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Fessus iuga solvit arator
|
|
|
| |
|
et noctem per vota capit. Reparare labores
|
|
|
| |
70 |
novit grata quies, nec cessat reddere vires |
|
|
| |
|
infusus per membra sopor durisque ministram
|
|
|
| |
|
ruricolis dat semper opem. [Sua taedia solus
|
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Reparant sua litora
ponti |
|
|
| |
|
successu post damna suo perituraque ludunt
|
|
|
| |
75 |
incrementa maris dubii, regit aequora fluctus
|
|
|
| |
|
lege sua vicibusque suis quod deperit auget.
|
|
|
| |
|
Officiis natura vacat. Sua taedia solus |
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Gemmatis roscida verni
|
|
|
| |
|
rident prata rosis et floribus arva tumescunt.
|
|
|
| |
80 |
Pictus ager sub flore latet, dat fronde coronas
|
|
|
| |
|
lascivis natura rosis]. Sua taedia solus |
|
|
| |
|
fallere nescit amor. Nec grata silentia
noctis |
|
|
| |
|
nec somni pia dona placent nec munera lucis,
|
|
|
| |
|
[carpit et indutias fugientis non capit anni]
|
|
|
| |
85 |
sed sua victus amor tantummodo vulnera pascit.
|
|
|
| |
|
[Inter mille dolos totidemque piacula fraudis]
|
|
|
| |
|
Vota quidem vellem tectis peritura querellis
|
|
|
| |
|
flere domo, vellem tacitos consumere fletus,
|
|
|
| |
|
sed negat ipse dolor. Quod iam pudor ante
negavit, |
|
|
| |
90 |
scribere iussit amor. Miseram me, cuius
honestam |
|
|
| |
|
fecit culpa fidem! Poteram dispergere ponto |
|
|
| |
|
membra manusque tuas miseramque tumentibus
undis |
|
|
| |
|
praecipitare viam, poteram crescentis Iuli
|
|
|
| |
|
rumpere fata manu parvumque resolvere corpus
|
|
|
| |
95 |
morte gravi mersumque in viscera figere ferrum
|
|
|
| |
|
vel dare membra feris; sed nostro pectore
pulsum |
|
|
| |
|
cessit amore nefas et honesta pericula passi
|
|
|
| |
|
corda lig<av>it amor. Quis tantum in
hospite vellet |
|
|
| |
|
hoc audere nefas? Quis vota nocentis habere?
|
|
|
| |
100 |
Nullus amor sub laude latet. Cui digna rependes,
|
|
|
| |
|
si mihi dura paras? Miserandae fata Creusae
|
|
|
| |
|
lamentis gemituque trahens infausta peregi
|
|
|
| |
|
vota deis durumque nefas sortemque malorum
|
|
|
| |
|
te narrante tuli. Gemitus mentisque dolorem
|
|
|
| |
105 |
et lacrimas prior ipsa dedi. Cui digna rependes,
|
|
|
| |
|
si mihi dura paras? Dulcis mea colla fovebat
|
|
|
| |
|
Ascanius miseroque [puer fovebat amorem, |
|
|
| |
|
cui modo nostra fides] amissam reddere matrem
|
|
|
| |
|
dum cupit, ut verum mentito pignore nomen
|
|
|
| |
110 |
format amor gemitusque graves atque oscula
figit |
|
|
| |
|
concessus pietate dolor. Cui digna rependes,
|
|
|
| |
|
si mihi dura paras? Nostri modo litoris hospes
|
|
|
| |
|
nudus et exul eras, dispersa classe per undas
|
|
|
| |
|
naufragus, ut taceam clades quascumque videbas |
|
|
| |
115 |
inpendisse tibi. Licet et tibi cuncta fuissent,
|
|
|
| |
|
regna tamen Carthago dedit. Cui digna rependes,
|
|
|
| |
|
si mihi dura paras? Nihil est quod dura reposcam
|
|
|
| |
|
quidquid nec donasse velim. Quae perdere
possem, |
|
|
| |
|
numquam damna voco. Vel hoc mihi, perfide,
redde |
|
|
| |
120 |
quod sibi debet amor. Si nil pia facta merentur,
|
|
|
| |
|
esse deos natura docet, non esse timendos
|
|
|
| |
|
rerum facta probant. Quid enim non credere
possum? |
|
|
| |
|
Tutus fraude manes et nos pietate perimus!
|
|
|
| |
|
Inprobe, dure, nocens, crudelis, perfide,
fallax, |
|
|
| |
125 |
officiis ingrate meis! (Quid verba minantur?
|
|
|
| |
|
Non odit qui vota dolet, nec digna rependit
|
|
|
| |
|
quisquis laesa gemit). Tibi nempe remissus
habetur |
|
|
| |
|
lege pudoris amor, cui tanta dedisse recusem:
|
|
|
| |
|
sceptra, domum, Tyrios, regnum, Carthaginis
arces, |
|
|
| |
130 |
et quidquid regnantis erat. De coniuge, fallax, |
|
|
| |
|
non de iure queror. Meritum si non habet
ardor, |
|
|
| |
|
sed quod hospes eras, non te magis esse nocentem
|
|
|
| |
|
quam miserum, Troiane, puto, qui digna repellis,
|
|
|
| |
|
dum non digna cupis. Nondum bene siccus ad
aequor |
|
|
| |
135 |
curris et extremas modo naufragus arripis
undas. |
|
|
| |
|
Tutior esse times et honesta pericula poscis.
|
|
|
| |
|
Cum mala vota cupis, solus tibi, dure, profecto
|
|
|
| |
|
damna paras. Fugis, ecce fugis nostrosque
penates |
|
|
| |
|
deseris et miseram linquis Carthaginis aulam,
|
|
|
| |
140 |
quae tibi regna dedit, sacro diademate crines
|
|
|
| |
|
cinxit et augustam gemmato sidere frontem
|
|
|
| |
|
conplevit nostrumque tibi commisit amorem.
|
|
|
| |
|
Sic, puto, maius habes, et adhuc sine coniuge
regnas, |
|
|
| |
|
Aeneas, ingrate, meus. Negat ira dolenti
|
|
|
| |
145 |
consilium; sed praestat amor. Mea vulnera
vellem |
|
|
| |
|
fletibus augeri, sed iam discrimine mortis
|
|
|
| |
|
victa feror. Neque enim tantus de funere
luctus |
|
|
| |
|
quantus erit de fratre. Licet simul inprobus
exul |
|
|
| |
|
et malus hospes eras et ubique timendus abibis,
|
|
|
| |
150 |
vive tamen nostrumque nefas post fata memento. |
|
|
| |
|
|
|
|
