|
 |  |  |
Nell'ordinamento attuale dei "Carmina" esso chiude il cosiddetto "Liber de poetis".
| Quid solus, sicut quondam tibi, Flacce, fuit mos, | |
| incedis rursusque forum circumque pererras | |
| nescio quae meditans? Ut vero canus, ut aeger, | |
| ut mutatus ades! Quem lippum tunc fugeret nil, | |
| 5 | nec, dum totus es in nugis, aut scurra lateret |
| laxior aut lente portans mysteria cantor, | |
| omnia declinas passim, lacrimisque dolentes | |
| ultro nunc oculi, quidquid tetigere, relinquunt. | |
| Non hic quaeris, olus quanti malvaeque, nec illic | |
| 10 | assistis pueris ludentibus: et planus exspes, |
| dilato questu, praeter maledixit eunti, | |
| frustraque et vafer intonuit tibi circitor aurem | |
| et te pellexit quassam divinus ad urnam: | |
| huic subrisisti modice, satis ipse peritus. | |
| 15 | Non eadem sane mens est tibi, Quinte: sed aeque |
| tecum multa labris pressis agitare videris. | |
| " Heu! Non cum zephyris et aprico flore tibi nunc | |
| adsum, Maecenas: aquilo nunc undique frondes | |
| decutit, et flabris tunsus Lucretilis horret. | |
| 20 | Una virescit adhuc interque rubentia poma, |
| per nemus Usticae, flores parit arbutus albos. | |
| Felix cui gelidam sub morte nascitur aestas, | |
| dignior et lauru frontem redimire poetae! | |
| Non me prima canens ad te deduxit hirundo, | |
| 25 | Maecenas. Quaedam resonabat fistula silvam |
| tritaque stridebant aliquo folia arida cursu. | |
| Faunus enim novit nonas instare decembres | |
| iamque venit. Vatesque aberit tuus et pecus omne | |
| ludet et in pratis pagus me absente vacabit. | |
| 30 | Iam, vicine, vale, Cervi! Mus rustice, gaude |
| rure diu tutoque cavo tenuique patella! | |
| Non te narrantem posthac audire licebit | |
| dum vernaeque silent tuque omnis ab igne renides. | |
| Neu te vestigent gladiisque insomnia tentent, | |
| 35 | abdite Veiani, veteremque a nare cruorem |
| montanis depelle thymis et rore marino! | |
| Inque focum frondes et flores inde Calendis, | |
| quae supplex nascente manus ad sidera luna | |
| tollebas, metuens virgo segetique gregique, | |
| 40 | at parvis nunc ipsa tuis pia mater alumnis! |
| Iam nec me cernes post fanum putre, Vacuna, | |
| dictantem. Iuvit veterum meminisse deorum. | |
| Nos hederae similes lapsas amplectimur aedes. | |
| Atque hinc, o fons Bandusiae, tu murmur inane | |
| 45 | disperges, quando frigus vocemque secuti |
| haedus perveniat subsultim, taurus oberret | |
| aspectetque diu strepitum poturus, at absit | |
| unus qui sciret quid sic loquereris in umbra. | |
| Sed me Maecenas suprema voce vocavit. | |
| 50 | Praecessit: procul est: interdum respicit: ibo ". |
| Haec meditans vicos solus plateasque pererrat, | |
| ut quondam, sed vix ipsum se agnoscit et urbem. | |
| Nam non foeda nigro passim magalia fumo | |
| nec rudecta videt nec olentes pingue popinas. | |
| 55 | Porticus hinc solidas ostentat picta columnas: |
| hic thermas stupet immensas fulgentiaque aureis | |
| templa tholis, hic aeternum mansura theatra | |
| Flaccus, et interdum MAGNVM COMMVNE SIT inquit. | |
| Iam nova de nitido florescit marmore Roma, | |
| 60 | usque recens Soli venerabiliorque videnda. |
| Ecce autem ad Tiberim, qua profluit arctior amnis, | |
| pervenit, et scripto miratur marmore cippum | |
| insignem, propriorque notas hinc carpit et illinc | |
| inque sinu gaudet: decimus nam volvitur annus | |
| 65 | ex quo saeclorum series procedere coepit |
| magna, novumque aevum portendit gentibus augur | |
| augustus. Sellis positis hic rite duabus | |
| nocturno decies undenae tempore matres | |
| caelestem lunam ad convivia nostra vocabant: | |
| 70 | hic sacrum fecit capris agnisque novenis |
| Augustus vobis, quae gignitis omnia, Moerae. | |
| Tum, non illud agens, percurrit nomina Flaccus | |
| magnorum rapidis oculis hominumque deorumque | |
| et ludos plenamque suem pulcrosque boves et | |
| 75 | liba pthoesque memor, iamque in cippo legit imo, |
| CARMEN COMPOSVIT... quis? Q. HORATIVS... " Euge! | |
| Debuit urbs apris quondam me vate relinqui, | |
| vateque visenda est eadem me maxima Soli. | |
| Qui, cum civilis rabies saeviret, EAMVS! | |
| 80 | dixerat, hic reditum Pacis, Virtutis, Honoris |
| hic te, prisca Fides, hic te, Pudor, hic cecinit rem | |
| romanam melius productam semper in aevum. | |
| O felix dilatus ad haec ego! Quid queror idem? | |
| Immo Vergilium miserer. Tu, frater, ab agris | |
| 85 | vidisti totis pulsos migrare colonos, |
| invito patriam vidisti corde relinqui, | |
| ultro aliam quaeri, magis est quod triste videnti, | |
| mutarique domos et certo limine campos | |
| exilio. Ante oculos in nigro pulvere currus | |
| 90 | aurigae surdi tendenti lora ruebant. |
| Longius agricolae rastrum super ossa tenentes | |
| horrebant aliquod Romae fodisse sepulcrum. | |
| Quid tu? Fis pastor, Publi, fis rusticus: ipse, | |
| ipse iugo subdis tauros et vertis aratro | |
| 95 | desertam terram, longo seris ordine vites |
| et plantas oleam non te vivente feracem. | |
| Praeterea patrio fugientes litore cives | |
| tu revocas, revocas linquentes arva colonos, | |
| sicut apes, quatiens circum cava cymbala matris. | |
| 100 | Sed qui transieris caelo defixus et astris |
| vergiliisque tuis, recinens saturnia regna, | |
| expectans gentemque novam subolemque deorum, | |
| non messim, sator, ipse metis, non aspicis aevum | |
| ipse tuum! Quamquam... num mors est ultima rerum | |
| 105 | linea? Delendum est hoc. Quanto rectius illud |
| NON OMNIS MORIAR! Quin pars mihi multa...Quid? Omnis, | |
| omnis ut es, Publi, tibi, ero mihi ego ipse superstes! " | |
| Nil mortale putans secum moriturus abibat, | |
| atque via sacra se nunc deprendit, ut olim: | |
| 110 | cum cuidam fronti prope frontem impegit. " Horati! " |
| hinc sonat, hinc resonat tarde et dubitanter: " Aristi! ". | |
| Iunxeruntque manus. "Quid agis, dulcissime? " " Quid tu? " | |
| " Quot soles albosve rear surrexe nigrosve | |
| ex quo sub cultro male salsus et improbus hac me | |
| 115 | liquisti? " " Memini... tricesima sabbata ". " Meque |
| paene loquax consumpsit ". " Ohe! ". " Quid dicis? ". " Ohe iam! | |
| Nescis? Iste procax sanctas Sybaritide matres | |
| pellicit: iste nigro destringit carmine cives. | |
| Est eques, est dives. Iamque huic parere cohortes | |
| 120 | incipient, huic iam cedet provincia praedae. |
| Interea vivis murenas pascit homullis... ". | |
| " Quid narras? Annon mores renovantur, et artes | |
| antiquae redeunt rectusque enascitur ordo?... ". | |
| " Unde huc? ". " Rure ". " Diu venisti, Flacce, moratus... ". | |
| 125 | " Fusce, diu ". " Poteram dixisse. Audi. Neque maior |
| Roma fuit, credas, alio neque tempore peior... " | |
| " Ergo Vergilius cecinit nova saecula frustra, | |
| frustra ego praedixi, frustraque effata Sybilla est... ". | |
| Hic risit Fuscus, sed eodem tempore rugas | |
| 130 | suspexit Flacci mortemque in fronte cubantem. |
| Tum gravior: " Dicam... ne suggere, Credat Apella... | |
| credendum non sit: dicam tamen. Utor amicis | |
| Iudaeis, ut scis. Dicunt iam tempus adesse | |
| quo princeps pacis sancta de virgine, quo rex | |
| 135 | nascatur mundi. Vox per deserta locorum, |
| quae iubeat sternique vias et vasa parari, | |
| auditur. Tum mella fluent, ac pardus et haedus | |
| pascenturque simul vituli catulique leonum. | |
| Occidet omne malum: morietur et ipsa brevi mors... ". | |
| 140 | " At non me citius " " Quid ais? " " Iam nocte premi me, |
| Fusce, puto. Nox est. Haec tu fortasse videbis. | |
| Haec rebar vidisse senex ego. Vive valeque! ". |